Dünyayı bir düğmeye basmayarak kurtardı

26 Eylül 1983'te Sovyet erken uyarı sistemi ABD'den füze fırlatıldığını gösterdi. Nöbetteki subay Stanislav Petrov bunun bir hata olduğuna karar verdi.

26 Eylül 1983. Soğuk Savaş'ın en gergin yıllarından biri. Birkaç hafta önce Sovyetler Birliği, yolu sapmış bir Kore Hava Yolları yolcu uçağını düşürmüş, iki süper güç arasındaki gerilim tırmanmıştı.

O gece Moskova yakınlarındaki gizli Serpukhov-15 komuta merkezinde nöbetçi subay Yarbay Stanislav Petrov'du. Görevi, Sovyet uydu erken uyarı sistemi Oko'dan gelen verileri izlemekti.

Gece yarısından kısa süre sonra alarm çaldı: Sistem, ABD'den bir kıtalararası füzenin fırlatıldığını bildiriyordu. Ardından bir tane daha, sonra bir tane daha. Ekranda toplam beş füze görünüyordu.

Prosedür açıktı: Petrov bunu üst kademeye saldırı olarak bildirmeliydi. Bildirirse, Sovyet liderliğinin dakikalar içinde karşılık verme kararı alması ihtimali vardı.

Petrov düşündü. Gerçek bir ilk saldırı, yalnızca beş füzeyle başlamazdı; yüzlercesi olurdu. Sistem yeniydi ve ona tam güvenmiyordu. Yer radarları da henüz hiçbir şey göstermiyordu. Alarmı bir arıza olarak bildirdi. Dakikalar geçti. Hiçbir füze düşmedi.

Sonradan anlaşıldı ki uydular, yüksek irtifadaki bulutlardan yansıyan güneş ışığını füze fırlatması sanmıştı.

Petrov o gece için Sovyetler'de ödüllendirilmedi; hatta raporlarındaki eksikler yüzünden sorguya çekildi. Olay ancak 1990'ların sonunda, 1998'de kamuoyuna duyuldu. Sonraki yıllarda Batı'da çeşitli barış ödüllerine layık görüldü. 2017'de hayatını kaybetti. ^[1,2]

1983 sonbaharı, Soğuk Savaş'ın en tehlikeli dönemlerinden biri olarak kabul ediliyor. Petrov olayından yalnızca birkaç hafta sonra NATO'nun 'Able Archer 83' adlı tatbikatı, Sovyet yönetiminde gerçek bir saldırı hazırlığı olabileceği endişesine yol açtı. Petrov ise yıllar sonra verdiği röportajlarda kendini kahraman olarak görmediğini, sadece işini yaptığını söyledi. Ona göre doğru karar, makinenin söylediğine körü körüne uymamaktı.

“Bazen en büyük cesaret, bir düğmeye basmamaktır.”